ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ആസ്ത്മ എന്ന് വിളിക്കുന്ന ശ്വാസതടസ്സരോഗത്തെ ആയുർവേദം "തമക ശ്വാസം" എന്ന പേരിൽ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ചരക സംഹിതയിലും അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിലും ശ്വാസരോഗങ്ങളെ അഞ്ചായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട് — മഹാശ്വാസം, ഊർദ്ധ്വശ്വാസം, ഛിന്നശ്വാസം, ക്ഷുദ്രശ്വാസം, തമകശ്വാസം എന്നിവയാണവ. ഇവയിൽ തമക ശ്വാസമാണ് ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതും ആവർത്തിച്ചു വരുന്നതുമായ ശ്വാസതടസ്സത്തിന് സമാനമായത്. കഫ-വാത ദോഷങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണം. ശ്വാസനാളികളിൽ കഫം അടിഞ്ഞുകൂടുകയും വാതം ശ്വാസവാഹിനികളെ സങ്കോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ശ്വാസതടസ്സം, ചുമ, നെഞ്ചിൽ ചൂളംവിളി ശബ്ദം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. ആയുർവേദ ചികിത്സാരീതി രോഗലക്ഷണങ്ങൾ മാത്രം അടക്കുകയല്ല, മറിച്ച് ശരീരത്തിന്റെ അഗ്നിബലം വർദ്ധിപ്പിച്ച്, ആമം ദഹിപ്പിച്ച്, ദോഷസമത്വം പുനഃസ്ഥാപിച്ച് ദീർഘകാല ശമനം ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ശുദ്ധീകരണ ചികിത്സകളായ വമനം, വിരേചനം എന്നിവയും ക്ലാസിക്കൽ ഔഷധങ്ങളും ജീവിതശൈലി ക്രമീകരണവും സംയോജിപ്പിച്ചാണ് ചികിത്സ നടത്തുന്നത്.
എന്താണ് തമക ശ്വാസം
തമക ശ്വാസം എന്നത് ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന, ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ശ്വാസതടസ്സരോഗമാണ്. "തമക" എന്ന വാക്കിന് ഇരുട്ട്, മൂടൽ എന്നൊക്കെ അർത്ഥമുണ്ട് — രോഗിക്ക് ശ്വാസംമുട്ടലിനൊപ്പം കണ്ണിൽ ഇരുട്ട് കയറുന്നതുപോലുള്ള അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചരകാചാര്യൻ ഇതിനെ പ്രത്യേകം എടുത്തുപറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് ഇതിന്റെ ആവർത്തനസ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് — തണുപ്പ്, പൊടി, മഴക്കാലം, രാത്രി, അതിശ്രമം എന്നിവ കാരണം ഇടയ്ക്കിടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കൂടുകയും കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രധാനമായും പ്രാണവായു (ശ്വസനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വാതോപവിഭാഗം), ഉദാനവായു, കഫദോഷത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗമായ ക്ലേദകകഫം എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനവൈകല്യമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ശ്വാസനാളികളിൽ (പ്രാണവഹ സ്രോതസ്സ്) കഫം കട്ടപിടിച്ച് നാളീമാർഗ്ഗം സങ്കോചിക്കുകയും, വാതം അതിനെ കൂടുതൽ വരണ്ടതും ചുരുങ്ങിയതുമാക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ശ്വാസോച്ഛ്വാസം പ്രയാസകരമാകുന്നു. തമക ശ്വാസത്തെ പ്രതമക ശ്വാസം (നേരിയ ലക്ഷണങ്ങൾ), ഉപഗ്രഹ ശ്വാസം (ഇടത്തരം) എന്നിങ്ങനെയും തരംതിരിക്കാറുണ്ട്. ചികിത്സിക്കാതെ വിട്ടാൽ ഇത് ക്രമേണ ശരീരബലം ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും ഹൃദയത്തെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യാം എന്ന് ആചാര്യന്മാർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
ആധുനിക ബ്രോങ്കിയൽ ആസ്ത്മയുമായി തമക ശ്വാസത്തിന് വളരെയധികം സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും, ആയുർവേദം ഇതിനെ കേവലം ശ്വാസകോശ പ്രശ്നമായി മാത്രമല്ല, അഗ്നിമാന്ദ്യം (ദഹനശക്തിക്കുറവ്) മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ആമ ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഒരു വ്യവസ്ഥാപരമായ ഫലമായാണ് കാണുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ചികിത്സ ശ്വാസകോശത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ ദഹനവ്യൂഹത്തെയും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത്.
കാരണങ്ങൾ — കഫ-വാത ദോഷം, ആമ
തമക ശ്വാസത്തിന്റെ മൂലകാരണം കഫ-വാത ദോഷങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ (സന്നിപാതസമാനമായ) വൈകൃതമാണ്. ദഹനാഗ്നി ദുർബലമാകുമ്പോൾ ഭക്ഷണം പൂർണ്ണമായി ദഹിക്കാതെ ആമം (അപക്വരസം, ദഹിക്കാത്ത വിഷസമാന വസ്തു) ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ ആമം ശരീരത്തിലെ സ്രോതസ്സുകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രാണവഹ സ്രോതസ്സിൽ (ശ്വാസനാളികളിൽ) തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതോടൊപ്പം കഫദോഷം വർദ്ധിച്ച് ശ്വാസനാളികളിൽ കട്ടിയുള്ള സ്രവം അടിഞ്ഞുകൂടുകയും, വാതദോഷം ക്ഷുഭിതമായി നാളികളെ സങ്കോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇതിന് കാരണമാകുന്ന ഘടകങ്ങൾ പലതാണ്. തണുപ്പുള്ള, ഈർപ്പമുള്ള കാലാവസ്ഥ, പൊടി, പുക, പൂമ്പൊടി തുടങ്ങിയ ബാഹ്യ അലർജനുകൾ, തണുത്ത വെള്ളം കുളിക്കൽ, തണുത്ത ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ, തൈര്, ഐസ്ക്രീം പോലുള്ള കഫവർദ്ധക ഭക്ഷണങ്ങൾ അമിതമായി കഴിക്കൽ, വിരുദ്ധാഹാരം (പൊരുത്തമില്ലാത്ത ഭക്ഷണസംയോജനം) എന്നിവ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. കൂടാതെ പൊടിനിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ജോലി ചെയ്യൽ, അമിതമായ ശാരീരികാധ്വാനം, രജസ്വലാ സമയത്തെ അശ്രദ്ധ, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ദുഃഖം, ഭയം എന്നീ വൈകാരിക കാരണങ്ങളും തമക ശ്വാസത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കും എന്ന് ചരകൻ പറയുന്നു.
പാരമ്പര്യഘടകവും (ബീജദോഷം) ഒരു കാരണമായി ആയുർവേദം അംഗീകരിക്കുന്നു — മാതാപിതാക്കൾക്ക് ശ്വാസരോഗമുണ്ടെങ്കിൽ കുട്ടികളിലും സാധ്യത കൂടുതലാണ്. അഗ്നിമാന്ദ്യം ദീർഘകാലം തുടരുമ്പോൾ ആമം ശരീരമാസകലം വ്യാപിച്ച്, രസ-രക്ത ധാതുക്കളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് ശ്വാസകോശ സ്രോതസ്സിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു എന്നതാണ് സംപ്രാപ്തി (രോഗോൽപ്പത്തി) പ്രക്രിയ. ഇക്കാരണത്താൽ ചികിത്സയിൽ ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രഥമ പരിഗണന നൽകുന്നു.
ലക്ഷണങ്ങൾ
തമക ശ്വാസത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണം ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തിനുള്ള പ്രയാസമാണ് — പ്രത്യേകിച്ച് ശ്വാസം പുറത്തേക്ക് വിടുമ്പോൾ (നിശ്വാസത്തിൽ) ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നു. നെഞ്ചിൽ ചൂളംവിളി പോലുള്ള ശബ്ദം (ഘുർഘുരകം), ശ്വാസതടസ്സം കാരണം കിടക്കാൻ കഴിയാതെ ഇരുന്നു ശ്വസിക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥ എന്നിവ സാധാരണമാണ്. ചുമ വരുമ്പോൾ കട്ടിയുള്ള, ഒട്ടിപ്പിടിക്കുന്ന കഫം പ്രയാസത്തോടെ പുറത്തുവരും; ഇത് പുറത്തുവന്നാൽ ചെറിയ ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു എന്നത് തമക ശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്.
രോഗിക്ക് നെഞ്ചിൽ മുറുക്കം, ഭാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. തണുപ്പ്, ഈർപ്പം, പൊടി എന്നിവ ഏൽക്കുമ്പോൾ ലക്ഷണങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് കൂടുകയും, ചൂടുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലോ ആവി ഏൽക്കുമ്പോഴോ കുറയുകയും ചെയ്യും. മുഖം വിളറൽ, തലവേദന, ശരീരവേദന, വിശപ്പില്ലായ്മ, ഉറക്കക്കുറവ് എന്നിവയും കൂടെ കാണാം. കടുത്ത അവസ്ഥയിൽ ചുണ്ടുകൾക്ക് നീലനിറം, അമിതമായ വിയർപ്പ്, സംസാരിക്കാൻ പോലും പ്രയാസം എന്നിവ ഉണ്ടാകാം — ഇത് അടിയന്തിര വൈദ്യസഹായം ആവശ്യമുള്ള അവസ്ഥയാണ്.
രാത്രിയിലും പുലർച്ചെയും ലക്ഷണങ്ങൾ കൂടുതൽ കാഠിന്യമുള്ളതായി കാണപ്പെടും, കാരണം ഈ സമയങ്ങളിൽ കഫദോഷം സ്വാഭാവികമായി പ്രബലമാകുന്നു. ദീർഘകാലം ഈ അവസ്ഥ തുടർന്നാൽ നെഞ്ചിന്റെ ആകൃതിയിൽ മാറ്റം, ശരീരക്ഷീണം, രോഗപ്രതിരോധശേഷിക്കുറവ് എന്നിവയും ഉണ്ടാകാം.
ആയുർവേദ ചികിത്സ — വമനം, വിരേചനം
തമക ശ്വാസ ചികിത്സയിൽ ശുദ്ധീകരണ ചികിത്സ (ശോധന) നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. കഫദോഷം പ്രധാനമായി ബാധിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ വമനം (ഛർദ്ദിപ്പിക്കൽ ചികിത്സ) ആണ് ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ആദ്യം നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്. മദനഫലം, യഷ്ടിമധു തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള വമനം ശ്വാസനാളികളിലെ അധിക കഫത്തെ മൂലത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. രോഗം സ്ഥിരതയുള്ളതും കടുത്തതുമായ ഘട്ടത്തിലാണെങ്കിൽ, ചികിത്സകൻ രോഗിയുടെ ബലം, പ്രായം, ഋതു എന്നിവ പരിഗണിച്ച ശേഷം മാത്രമേ വമനം നടത്തുകയുള്ളൂ.
വമനത്തിന് ശേഷം ശരീരത്തിലെ ബാക്കി കഫ-പിത്ത ദോഷങ്ങളെ സന്തുലിതമാക്കാൻ വിരേചനം (മൃദുവായ വയറിളക്ക ചികിത്സ) ചെയ്യാറുണ്ട്. ഏരണ്ഡതൈലം, ത്രിഫലാ ചൂർണ്ണം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മൃദു വിരേചനം ആമത്തെ ദഹിപ്പിച്ച് അഗ്നിബലം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ദീർഘകാല ചികിത്സാഫലം സ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഇതിനുപുറമേ ദീപന-പാചന ചികിത്സ (ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങൾ) ആദ്യഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ആരംഭിക്കും — ചുക്ക്, മരിച്ച്, തിപ്പലി (ത്രികടു) പോലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങൾ ആമത്തെ ദഹിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ശ്വാസകോശത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന നസ്യം (നാസികയിലൂടെ ഔഷധം കയറ്റുന്ന ചികിത്സ), സ്വേദനം (ആവി ഏൽപ്പിക്കൽ) എന്നിവയും കഫശമനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം രോഗിയുടെ പ്രകൃതി, ബലം, രോഗാവസ്ഥയുടെ കാഠിന്യം എന്നിവ വിലയിരുത്തി ഒരു യോഗ്യനായ ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ.
ഔഷധങ്ങൾ
തമക ശ്വാസത്തിന് ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കുന്ന നിരവധി ഫലപ്രദമായ ഔഷധയോഗങ്ങളുണ്ട്. അഗസ്ത്യ ഹരീതകി — ഏലം, ഗ്രാമ്പൂ, കുരുമുളക്, ത്രിഫല എന്നിവ ചേർത്തുള്ള ഈ ലേഹ്യം ദിവസവും രാവിലെ ചെറുചൂടുവെള്ളത്തിനൊപ്പം കഴിക്കുന്നത് ശ്വാസകോശത്തെ ബലപ്പെടുത്തുകയും കഫശമനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുമ കുറയ്ക്കാനും ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഇത് ഫലപ്രദമാണ്.
കനകാസവം — ഭംഗാ (ധതൂര ഇനത്തിൽ പെട്ട സസ്യം) അടങ്ങിയ ഈ ആസവം ശ്വാസനാളികളെ വികസിപ്പിച്ച് ശ്വാസതടസ്സം കുറയ്ക്കുന്നു; ഭക്ഷണശേഷം തുല്യ അളവ് വെള്ളം ചേർത്ത് കഴിക്കണം. വാസാരിഷ്ടം — അടലോടകം (വാസ) പ്രധാന ചേരുവയായ ഈ ആസവം കഫശ്ലേഷ്മത്തെ ദ്രവീകരിച്ച് പുറന്തള്ളാൻ സഹായിക്കുന്നു, ചുമയ്ക്കും ഫലപ്രദമാണ്.
സിതോപലാദി ചൂർണ്ണം — പഞ്ചസാര, വയമ്പ്, ഏലം, ഇലവർങ്ങം, വംശലോചനം എന്നിവ ചേർന്ന ഈ ചൂർണ്ണം തേനിനൊപ്പം കഴിക്കുന്നത് ശ്വാസകോശത്തെ ശാന്തമാക്കുകയും ചുമ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. താലീസാദി ചൂർണ്ണം — ത്രികടു, താലീസപത്രം, വംശലോചനം എന്നിവയടങ്ങിയ ഈ ചൂർണ്ണം കഫശ്വാസത്തിന് പ്രത്യേകം ഫലപ്രദമാണ്, ദഹനശക്തിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഭരംഗ്യാദി കഷായം — ഭരംഗി പ്രധാന ദ്രവ്യമായ ഈ കഷായം ശ്വാസകോശത്തിലെ കഫനിർമ്മാർജ്ജനത്തിന് ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഔഷധങ്ങളെല്ലാം രോഗിയുടെ പ്രകൃതി, പ്രായം, രോഗകാഠിന്യം എന്നിവ അനുസരിച്ച് ഡോസും കാലാവധിയും നിശ്ചയിച്ച് ഒരു യോഗ്യനായ വൈദ്യന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രമേ കഴിക്കാവൂ; സ്വയം ചികിത്സ ഒഴിവാക്കണം.
വീട്ടുചികിത്സ
ക്ലാസിക്കൽ ഔഷധങ്ങൾക്കൊപ്പം ചില ലളിതമായ വീട്ടുവൈദ്യങ്ങളും ലക്ഷണശമനത്തിന് സഹായകമാണ്. തേനും കുരുമുളകും — അര ടീസ്പൂൺ തേനിൽ ചെറുതായി പൊടിച്ച കുരുമുളക് ചേർത്ത് ദിവസവും രാവിലെ കഴിക്കുന്നത് കഫശമനത്തിനും ശ്വാസകോശ ബലത്തിനും നല്ലതാണ്. കുരുമുളകിലെ ഉഷ്ണഗുണം കഫത്തെ ദ്രവീകരിക്കും.
മഞ്ഞൾപ്പാൽ — ചെറുചൂടുള്ള പാലിൽ അല്പം മഞ്ഞൾപ്പൊടി ചേർത്ത് രാത്രി ഉറങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് കുടിക്കുന്നത് ശ്വാസകോശത്തിലെ വീക്കം കുറയ്ക്കാനും പ്രതിരോധശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും. ആവി പിടിക്കൽ — തിളച്ച വെള്ളത്തിൽ കർപ്പൂരതുളസി ഇലയോ യൂക്കാലിപ്റ്റസ് എണ്ണയോ ചേർത്ത് ആവി പിടിക്കുന്നത് ശ്വാസനാളികളിലെ കട്ടിയുള്ള കഫത്തെ അയവുവരുത്തി ശ്വാസതടസ്സം കുറയ്ക്കും.
തുളസി കഷായം — തുളസിയില, ചുക്ക്, കുരുമുളക് എന്നിവ ചേർത്ത് തിളപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന കഷായം ദിവസവും കുടിക്കുന്നത് ശ്വാസകോശ അണുബാധയെ ചെറുക്കാനും കഫശമനത്തിനും ഫലപ്രദമാണ്. ഇവയ്ക്കൊപ്പം, ചൂടുള്ള ഒരു തുണിയോ ഹീറ്റ് പാഡോ നെഞ്ചിൽ വച്ചാൽ ശ്വാസതടസ്സ സമയത്ത് ചെറിയ ആശ്വാസം ലഭിക്കും.
ഇവയെല്ലാം ലക്ഷണശമനത്തിന് സഹായകമെങ്കിലും ക്ലാസിക്കൽ ചികിത്സയ്ക്ക് പകരമല്ല എന്നത് ഓർക്കണം. കടുത്ത ശ്വാസതടസ്സം ഉള്ളപ്പോൾ ഉടൻ വൈദ്യസഹായം തേടണം; വീട്ടുവൈദ്യങ്ങൾ പരീക്ഷിച്ച് സമയം കളയരുത്.
ആഹാരക്രമം — പഥ്യാപഥ്യം
തമക ശ്വാസമുള്ളവർ കഫ-വാത വർദ്ധകമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കണം. തൈര്, ഐസ്ക്രീം, തണുത്ത പാനീയങ്ങൾ, അമിതമായി എണ്ണയിൽ വറുത്ത ഭക്ഷണങ്ങൾ, മൈദ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, അധികം മധുരമുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ, മത്സ്യം-മാംസം പോലുള്ള ഭാരമേറിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ, കൂടാതെ പഴകിയ ഭക്ഷണം എന്നിവയെല്ലാം കഫം വർദ്ധിപ്പിച്ച് ലക്ഷണങ്ങൾ കൂട്ടും. വാഴപ്പഴം, മുന്തിരി പോലുള്ള ചില ഫലങ്ങളും ചിലർക്ക് ദോഷം ചെയ്യാം.
പഥ്യമായവ — പഴകിയ അരി (പുരാണ ശാലി), ചെറുപയർ, കാരയ്ക്ക, മുതിര, ചുക്ക്-കുരുമുളക്-തിപ്പലി ചേർത്ത കഷായങ്ങൾ, ചൂടുള്ള വെള്ളം, ഇളംചൂടോടെയുള്ള ഭക്ഷണം, ചെറുനാരങ്ങ, ചെറിയ അളവിൽ തേൻ എന്നിവ ദഹനത്തിന് ലഘുവായതും കഫശമനവുമുള്ളതാണ്. കയ്പ്പ്, എരിവ്, ചവർപ്പ് രസങ്ങളുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ (പാവയ്ക്ക, ചുക്ക്, മുളക്) ഗുണകരമാണ്.
ഭക്ഷണം എപ്പോഴും ചൂടോടെ, ലഘുവായി, കൃത്യസമയത്ത് കഴിക്കണം. അമിതഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി വയറിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗം മാത്രം നിറയ്ക്കണം എന്ന ആയുർവേദ തത്വം (അഗ്നിബലത്തിനനുസരിച്ചുള്ള ഭോജനം) ഇവിടെ പ്രത്യേകം പ്രധാനമാണ്. ഭക്ഷണശേഷം ഉടൻ ഉറങ്ങുന്നത്, തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കുന്നത്, പൊടിനിറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങളിൽ അധികസമയം ചെലവിടുന്നത് എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. പുകവലി, മദ്യപാനം എന്നിവ പൂർണ്ണമായി വർജ്ജിക്കണം. ഋതുചര്യ അനുസരിച്ച് മഴക്കാലത്തും ശൈത്യകാലത്തും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധ വേണം.
പഞ്ചകർമ്മം, യോഗ, പ്രാണായാമം
പഞ്ചകർമ്മ ചികിത്സകൾ തമക ശ്വാസത്തിന്റെ മൂലകാരണത്തെ ചികിത്സിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. നേരത്തെ പറഞ്ഞ വമന-വിരേചനങ്ങൾക്ക് പുറമേ, നസ്യ കർമ്മം (ശരീരബലം അനുസരിച്ച് അണുതൈലമോ ഔഷധസിദ്ധമായ എണ്ണയോ നാസികയിലൂടെ പ്രവേശിപ്പിക്കൽ) ശ്വാസകോശ ആരോഗ്യത്തിന് പ്രത്യേകം ഫലപ്രദമാണ്. ഛാതി-പൃഷ്ഠ ബസ്തി (നെഞ്ചിലും പുറകിലും ഔഷധതൈലം കെട്ടിനിർത്തുന്ന ചികിത്സ) വാതശമനത്തിനും ശ്വാസകോശ പേശികളെ ബലപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കുന്നു.
സ്വേദനം (ആവി ചികിത്സ) കഫത്തെ അയവുവരുത്തി ശ്വാസതടസ്സം കുറയ്ക്കും. രോഗം ശമനഘട്ടത്തിലാണെങ്കിൽ രസായന ചികിത്സകളും (ചവനപ്രാശം പോലുള്ളവ) ശ്വാസകോശ ബലം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കാറുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം ഒരു ആയുർവേദ ആശുപത്രിയിൽ വൈദ്യന്റെ നേരിട്ടുള്ള മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ.
യോഗയും പ്രാണായാമവും ദീർഘകാല ശമനത്തിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. അനുലോമ-വിലോമ പ്രാണായാമം (നാഡീശുദ്ധി പ്രാണായാമം) ശ്വാസനാളികളെ വികസിപ്പിച്ച് ശ്വാസോച്ഛ്വാസം സുഗമമാക്കുന്നു. ഭ്രാമരി പ്രാണായാമം മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുകയും ശ്വാസകോശ പേശികളെ ശാന്തമാക്കുകയും ചെയ്യും. ഭുജംഗാസനം, മത്സ്യാസനം, ധനുരാസനം എന്നീ യോഗാസനങ്ങൾ നെഞ്ചിന്റെ വികാസശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
രോഗലക്ഷണം കടുത്തതായിരിക്കുമ്പോൾ കപാലഭാതി പോലുള്ള ശക്തിയേറിയ പ്രാണായാമങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം; ഒരു യോഗ്യനായ യോഗാ പരിശീലകന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം ക്രമേണ ഇവ പരിശീലിക്കണം.