ആയുർവേദത്തിൽ സ്ത്രീ പ്രത്യുൽപ്പാദന വ്യൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തിന് "ആർത്തവം" അഥവാ "രജഃ" എന്ന ആർത്തവചക്രത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഏഴ് ധാതുക്കളിൽ (ശരീരഘടകങ്ങൾ) ഒന്നായ രസധാതുവിന്റെ ഉപധാതുവായാണ് ആർത്തവ ദ്രവ്യത്തെ ("ആർത്തവ") ആയുർവേദം കണക്കാക്കുന്നത്. ആർത്തവവാഹിനി (ഗർഭാശയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്രോതസ്സ്) ആരോഗ്യകരമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ആർത്തവചക്രം കൃത്യമായ ഇടവേളയിൽ (28 ദിവസം അടിസ്ഥാനമായി), വേദനയില്ലാതെ, ശരിയായ അളവിൽ സംഭവിക്കുന്നു. മൂന്ന് ദോഷങ്ങളും — വാതം, പിത്തം, കഫം — ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഈ ദോഷസന്തുലനം തെറ്റുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വൈകല്യങ്ങളെയാണ് "ആർത്തവ വ്യാപത്ത്" എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ആധുനിക ജീവിതശൈലി, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ (PCOS പോലുള്ളവ) എന്നിവ ഇന്ന് ആർത്തവ പ്രശ്നങ്ങൾ വർദ്ധിക്കാൻ പ്രധാന കാരണമാകുന്നു. ഔഷധങ്ങൾ, പഞ്ചകർമ്മം, ജീവിതശൈലി ക്രമീകരണം എന്നിവയിലൂടെ ദോഷസന്തുലനം പുനഃസ്ഥാപിച്ച് ദീർഘകാല ശമനമാണ് ആയുർവേദ ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം.
ആയുർവേദത്തിൽ ആർത്തവം — ആർത്തവയും രജസ്സും
ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ "ആർത്തവ" എന്ന പദത്തിന് രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളുണ്ട് — ഒന്ന്, ഗർഭധാരണശേഷിയുള്ള സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉള്ള ഒരു സൂക്ഷ്മ ധാതു (ഇത് അണ്ഡത്തെയും സൂചിപ്പിക്കാം); രണ്ട്, മാസംതോറും പുറത്തുവരുന്ന ആർത്തവരക്തം (രജഃ). ആരോഗ്യകരമായ ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ സുശ്രുതൻ വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട് — 28 മുതൽ 30 ദിവസം വരെയുള്ള കൃത്യമായ ഇടവേള, 3 മുതൽ 5 ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന രക്തസ്രാവം, കടും ചുവപ്പ് നിറം (അരുണ വർണ്ണം), കട്ട കൂടാത്ത, ദുർഗന്ധമില്ലാത്ത, വേദനയില്ലാത്ത രക്തസ്രാവം എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ.
ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളിൽ മൂന്ന് ദോഷങ്ങളും ക്രമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നാണ് ആയുർവേദ സങ്കൽപ്പം — ആർത്തവാനന്തര ഘട്ടത്തിൽ കഫം പ്രബലമായി ഗർഭാശയ ആവരണത്തെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നു, മധ്യഘട്ടത്തിൽ പിത്തം പ്രബലമായി അണ്ഡോൽപ്പാദനത്തെ (അണ്ഡോത്സർഗ്ഗം) നിയന്ത്രിക്കുന്നു, ആർത്തവത്തിന് തൊട്ടുമുൻപും ആർത്തവസമയത്തും വാതം പ്രബലമായി രക്തത്തെ താഴോട്ട് നയിച്ച് പുറന്തള്ളുന്നു.
ഈ ചാക്രിക ദോഷപ്രവർത്തനത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും തടസ്സം വന്നാൽ ആർത്തവ വ്യാപത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ചികിത്സയിൽ ചക്രത്തിന്റെ ഏത് ഘട്ടത്തിലാണ് പ്രശ്നം എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനനുസരിച്ച് ഔഷധങ്ങളും ചികിത്സാക്രമവും നിശ്ചയിക്കുന്നത് ആയുർവേദ ഗൈനക്കോളജിയുടെ ഒരു പ്രധാന സമീപനമാണ്.
ആർത്തവ വ്യാപത്തുകൾ — എട്ട് തരങ്ങൾ
സുശ്രുതസംഹിതയിൽ എട്ട് തരം ആർത്തവ വ്യാപത്തുകൾ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഓരോന്നും വ്യത്യസ്ത ദോഷവൈകൃതത്തിന്റെ ഫലമാണ്. വാതജ ആർത്തവ വ്യാപത്തിൽ ആർത്തവം കുറഞ്ഞ അളവിൽ, കടും വേദനയോടെ, കട്ടയോടെ, കാലതാമസത്തോടെ വരും. പിത്തജ വ്യാപത്തിൽ അമിതമായ രക്തസ്രാവം, ചൂടും കത്തുന്ന വേദനയും, ഇടയ്ക്കിടെ വരുന്ന ചക്രം എന്നിവ കാണാം. കഫജ വ്യാപത്തിൽ കട്ടിയുള്ള, വെളുത്ത അല്ലെങ്കിൽ കഫം കലർന്ന സ്രാവം, വയറ്റിൽ ഭാരം, ദീർഘമായ ഇടവേള എന്നിവയാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ.
രജഃപ്രദരം (അമിതമായ, തുടർച്ചയായ രക്തസ്രാവം) പിത്ത-വാത പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഗുരുതര അവസ്ഥയാണ്; ഇത് ആധുനിക മെനോറേജിയയുമായി സാമ്യമുള്ളതാണ്. നഷ്ടാർത്തവം (ആർത്തവം പൂർണ്ണമായി നിലയ്ക്കുന്ന അവസ്ഥ, ഗർഭം ഒഴികെയുള്ള കാരണങ്ങളാൽ) കഫ-വാത പ്രാബല്യത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നു, ഇത് ആധുനിക അമെനോറിയയോട് സാമ്യമുള്ളതാണ്. കഷ്ടാർത്തവം (കടുത്ത വേദനയോടെയുള്ള ആർത്തവം) വാതപ്രാബല്യമുള്ള ഒരു അവസ്ഥയാണ്, ഡിസ്മെനോറിയയോട് സമാനമാണ്.
ഇവയ്ക്ക് പുറമേ ഗ്രന്ഥി ആർത്തവം (ഗർഭാശയത്തിൽ മുഴകൾ ഉള്ളപ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ക്രമരഹിതമായ സ്രാവം), പുഷ്പഘ്നി ജാതഹാരിണി (വന്ധ്യതയോടൊപ്പം ബന്ധപ്പെട്ട ആർത്തവ വൈകല്യം), വ്യാപന്ന ആർത്തവ (പൊതുവായ ക്രമക്കേട്) എന്നിവയും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഓരോ തരവും വ്യത്യസ്ത ചികിത്സാ സമീപനം ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ കൃത്യമായ രോഗനിർണ്ണയം അത്യാവശ്യമാണ്.
കാരണങ്ങൾ — ദോഷാസന്തുലനം, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, PCOS
ആർത്തവ വ്യാപത്തുകൾക്ക് പല കാരണങ്ങളുണ്ട്. അമിതമായ വ്യായാമം, അപൂർണ്ണ ഭക്ഷണശീലം (അമിതമായ ഡയറ്റിംഗ്), രാത്രി വൈകി ഉറങ്ങൽ, ക്രമരഹിതമായ ജീവിതശൈലി, തണുത്തതും വരണ്ടതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ അമിതമായി കഴിക്കൽ എന്നിവ വാതത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ച് ആർത്തവ വേദന, ക്രമക്കേട് എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. എരിവുള്ളതും ചൂടുള്ളതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ അമിതമായി കഴിക്കുന്നത് പിത്തത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ച് അമിത രക്തസ്രാവത്തിന് ഇടയാക്കും. കൊഴുപ്പേറിയ, മധുരമുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ, ശാരീരികാധ്വാനക്കുറവ് എന്നിവ കഫത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ച് ആർത്തവം കുറയാനോ നിലയ്ക്കാനോ കാരണമാകും.
മാനസിക സമ്മർദ്ദവും ഉത്കണ്ഠയും ആർത്തവചക്രത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കുന്ന ആധുനിക ഘടകങ്ങളാണ് — തുടർച്ചയായ മാനസിക പിരിമുറുക്കം വാതത്തെ ക്ഷുഭിതമാക്കി ചക്രം ക്രമരഹിതമാക്കുന്നു. ജോലിസ്ഥലത്തെ സമ്മർദ്ദം, ഉറക്കക്കുറവ്, അമിതമായ സ്ക്രീൻ ഉപയോഗം എന്നിവയും ഇതിന് കാരണമാകുന്നു.
പോളിസിസ്റ്റിക് ഓവറി സിൻഡ്രോം (PCOS) ഇന്ന് വളരെ സാധാരണമായ ഒരു കാരണമാണ് — ഇതിനെ ആയുർവേദം കഫ-വാത പ്രാബല്യമുള്ള "ആർത്തവക്ഷയ"യുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു, ഇൻസുലിൻ പ്രതിരോധം, അമിതഭാരം, ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമായി കാണുന്നു. തൈറോയ്ഡ് പ്രശ്നങ്ങൾ, അമിതഭാരം അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞ ഭാരം, ഗർഭാശയ മുഴകൾ (ഫൈബ്രോയ്ഡ്), പ്രായവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങൾ (പെരിമെനോപോസ്) എന്നിവയും ആർത്തവ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്.
ഔഷധങ്ങൾ
ആർത്തവ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദത്തിൽ ഫലപ്രദമായ നിരവധി ഔഷധയോഗങ്ങളുണ്ട്. അശോകാരിഷ്ടം — അശോകമരത്തിന്റെ പട്ട പ്രധാന ചേരുവയായ ഈ ആസവം സ്ത്രീ പ്രത്യുൽപ്പാദന വ്യൂഹത്തിന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ക്ലാസിക്കൽ ഔഷധമാണ്; അമിത രക്തസ്രാവം, ആർത്തവ വേദന, ക്രമക്കേട് എന്നിവയ്ക്ക് ഫലപ്രദമാണ്, ഗർഭാശയത്തെ ബലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
രജഃപ്രവർത്തിനി വടി — ആർത്തവം കൃത്യമായ ഇടവേളയിൽ, ശരിയായ അളവിൽ വരാൻ സഹായിക്കുന്ന ഈ ഗുളിക നഷ്ടാർത്തവം, ക്രമരഹിതമായ ചക്രം എന്നിവയ്ക്ക് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ദശമൂലാരിഷ്ടം — പത്ത് വേരുകൾ ചേർന്ന ഈ ആസവം വാതശമനത്തിനും ഗർഭാശയ ബലത്തിനും ഫലപ്രദമാണ്, പ്രസവാനന്തര പരിചരണത്തിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
കുമാര്യാസവം — കുമാരി (കറ്റാർവാഴ) പ്രധാന ചേരുവയായ ഈ ആസവം ആർത്തവ ക്രമീകരണത്തിനും ദഹനശക്തി വർദ്ധനവിനും സഹായകമാണ്. ചന്ദ്രപ്രഭാ വടി — PCOS പോലുള്ള ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥയുള്ളവർക്ക് ഉപാപചയം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഈ ഗുളിക നിർദ്ദേശിക്കാറുണ്ട്.
പുഷ്യാനുഗ ചൂർണ്ണം — അമിത രക്തസ്രാവം (രജഃപ്രദരം) നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രത്യേകം ഫലപ്രദമായ ഈ ചൂർണ്ണം ഗ്രാഹി ഗുണമുള്ളതും ഗർഭാശയ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്. ഈ ഔഷധങ്ങളെല്ലാം ദോഷപ്രകൃതി, ലക്ഷണങ്ങൾ, കാഠിന്യം എന്നിവ വിലയിരുത്തി ഒരു യോഗ്യനായ ആയുർവേദ ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ധന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം കഴിക്കണം.
പഞ്ചകർമ്മം — ഉത്തര ബസ്തി, ബസ്തി, വിരേചനം
പഞ്ചകർമ്മ ചികിത്സകൾ ആർത്തവ വ്യാപത്തുകളുടെ മൂലകാരണത്തെ ചികിത്സിക്കാൻ വളരെ ഫലപ്രദമാണ്. ഉത്തര ബസ്തി — യോനിമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഗർഭാശയത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് ഔഷധം പ്രവേശിപ്പിക്കുന്ന ഈ പ്രത്യേക ചികിത്സ വന്ധ്യത, PCOS, ക്രമരഹിതമായ ആർത്തവം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേകം ഫലപ്രദമായി കണക്കാക്കുന്നു. ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ കൃത്യമായ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഇത് ചെയ്യാവൂ, ഒരു വിദഗ്ധ വൈദ്യയുടെ (സ്ത്രീരോഗ വിദഗ്ധ) മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രം.
ബസ്തി ചികിത്സ (ഔഷധ എനിമ) വാതജന്യ ആർത്തവ വേദനയ്ക്കും ക്രമക്കേടിനും ഫലപ്രദമാണ് — അപാനവാതത്തെ ശമിപ്പിച്ച് ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക താളം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു. വിരേചനം (മൃദു വയറിളക്ക ചികിത്സ) പിത്തജന്യ അമിത രക്തസ്രാവത്തിനും ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്കും നിർദ്ദേശിക്കാറുണ്ട് — ശരീരത്തിലെ അധിക പിത്തത്തെ നീക്കം ചെയ്ത് സന്തുലനം കൊണ്ടുവരുന്നു.
ഇവയ്ക്ക് പുറമേ അഭ്യംഗം (എണ്ണ മസാജ്), സ്വേദനം (ആവി ചികിത്സ) എന്നിവയും ആർത്തവപൂർവ്വ ലക്ഷണങ്ങൾ (PMS) കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. PCOS ഉള്ളവർക്ക് ഉദ്വർത്തനം (പൊടി കൊണ്ടുള്ള മസാജ്) ഉപാപചയം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ നിർദ്ദേശിക്കാറുണ്ട്. ഈ ചികിത്സകളെല്ലാം ഒരു അംഗീകൃത ആയുർവേദ ആശുപത്രിയിൽ, കൃത്യമായ വിലയിരുത്തലിന് ശേഷം മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ. കൂടുതൽ വിശദമായ വിലയിരുത്തലിന് ആയുർവേദ ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ധരെ സമീപിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്.
ആഹാരക്രമം — ഇരുമ്പ്, എള്ള്, ശർക്കര
ആർത്തവ ആരോഗ്യത്തിന് ശരിയായ പോഷകാഹാരം അത്യാവശ്യമാണ്. ഇരുമ്പ് അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ — ഇലക്കറികൾ (ചീര, മുരിങ്ങയില), ശർക്കര, ഈന്തപ്പഴം, മാതളനാരകം എന്നിവ ആർത്തവസമയത്തെ രക്തനഷ്ടം നികത്താനും വിളർച്ച തടയാനും സഹായിക്കും. ശർക്കര പ്രത്യേകിച്ചും ആർത്തവചക്രത്തിന് ഗുണകരമായി ആയുർവേദം കണക്കാക്കുന്നു — ഇത് രക്തശുദ്ധി വരുത്തുകയും ഗർഭാശയ പേശികളെ ശാന്തമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് പരമ്പരാഗതമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
എള്ള് (തിൽ) വാതശമന ഗുണമുള്ളതും ഹോർമോൺ സന്തുലനത്തിന് സഹായകവുമാണ് — ആർത്തവത്തിന് മുൻപുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ചെറിയ അളവിൽ എള്ള് കഴിക്കുന്നത് വേദന കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. നെയ്യ്, ബദാം, വാൽനട്ട് പോലുള്ള ആരോഗ്യകരമായ കൊഴുപ്പുകൾ ഹോർമോൺ ഉൽപ്പാദനത്തിന് ആവശ്യമായതിനാൽ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം.
ഒഴിവാക്കേണ്ടവ — അമിതമായി തണുത്ത ഭക്ഷണങ്ങൾ, ഐസ്ക്രീം, കാർബണേറ്റഡ് പാനീയങ്ങൾ, അമിതമായി എരിവുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ, കാപ്പി-ചായ അമിതോപയോഗം, സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവ ദോഷസന്തുലനത്തെ തകർക്കും. ആർത്തവസമയത്ത് പ്രത്യേകിച്ച് ചൂടുള്ള, ലഘുവായ, എളുപ്പം ദഹിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുന്നത്, ക്രമമായ ഭക്ഷണസമയം പാലിക്കുന്നത്, അമിതഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുന്നത് എന്നിവയും ആർത്തവചക്ര ആരോഗ്യത്തിന് പ്രധാനമാണ്. PCOS ഉള്ളവർ പഞ്ചസാര, മൈദ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവ പ്രത്യേകം കുറയ്ക്കണം.
യോഗയും വ്യായാമവും
ചില യോഗാസനങ്ങൾ ആർത്തവചക്ര ആരോഗ്യത്തിന് പ്രത്യേകം ഫലപ്രദമാണ്. ബദ്ധകോണാസനം (ബട്ടർഫ്ലൈ പോസ്) — പെൽവിക് ഭാഗത്തേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം മെച്ചപ്പെടുത്തി അണ്ഡാശയ ആരോഗ്യത്തിന് സഹായിക്കുന്ന ഈ ആസനം PCOS ഉള്ളവർക്ക് പ്രത്യേകം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ദിവസവും 10-15 മിനിറ്റ് ഈ ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നത് ഗുണകരമാണ്.
മലാസനം (സ്ക്വാറ്റ് പോസ്) — പെൽവിക് പേശികളെ ബലപ്പെടുത്തുകയും ഗർഭാശയ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ ആസനം ആർത്തവ ക്രമീകരണത്തിന് സഹായകമാണ്. സേതുബന്ധാസനം (ബ്രിഡ്ജ് പോസ്) — വയറിലെ അവയവങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിച്ച് ഹോർമോൺ സന്തുലനത്തിന് സഹായിക്കുന്നു, ആർത്തവപൂർവ്വ ലക്ഷണങ്ങളും ഇത് കുറയ്ക്കും.
ആർത്തവസമയത്ത് കടുത്ത ആസനങ്ങൾ (ശീർഷാസനം, തലകീഴായുള്ള ആസനങ്ങൾ) ഒഴിവാക്കണം എന്ന് ആയുർവേദ-യോഗ പാരമ്പര്യം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു, കാരണം ഇവ അപാനവാതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക അധോഗതി ദിശയെ തടസ്സപ്പെടുത്താം. പകരം ലഘുവായ നടത്തം, ശ്വാസോച്ഛ്വാസ വ്യായാമങ്ങൾ (പ്രാണായാമം) ചെയ്യാം.
പതിവായ മിതമായ വ്യായാമം (ആഴ്ചയിൽ 4-5 തവണ 30 മിനിറ്റ്) ശരീരഭാരം നിയന്ത്രിക്കാനും ഇൻസുലിൻ സംവേദനക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കും, ഇത് PCOS ഉള്ളവർക്ക് പ്രത്യേകം പ്രധാനമാണ്. അമിതമായ, കഠിനമായ വ്യായാമം വാതത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നതിനാൽ ഒഴിവാക്കണം. ധ്യാനവും യോഗ നിദ്രയും മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, ഇത് ഹോർമോൺ സന്തുലനത്തിന് നിർണ്ണായകമാണ്.
എപ്പോൾ ഡോക്ടറെ കാണണം
പല ആർത്തവ ക്രമക്കേടുകളും ജീവിതശൈലി ക്രമീകരണവും ആയുർവേദ ചികിത്സയും കൊണ്ട് മെച്ചപ്പെടുമെങ്കിലും, ചില ലക്ഷണങ്ങൾ ഗൗരവമായ പരിശോധന ആവശ്യപ്പെടുന്നു. തുടർച്ചയായി 3 മാസത്തിലധികം ആർത്തവം നിലച്ചിരിക്കുന്നത് (ഗർഭം ഒഴികെ), അസഹനീയമായ ആർത്തവ വേദന ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നത്, അമിതമായ രക്തസ്രാവം (2 മണിക്കൂറിൽ ഒരു പാഡ് നിറയുന്ന അളവിൽ) എന്നിവ ഉടൻ വൈദ്യപരിശോധന ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
രണ്ട് ആർത്തവങ്ങൾക്കിടയിൽ ക്രമരഹിതമായ രക്തസ്രാവം, ആർത്തവചക്രം 21 ദിവസത്തിൽ കുറവോ 35 ദിവസത്തിൽ കൂടുതലോ ആയി തുടർച്ചയായി മാറുന്നത്, ആർത്തവസമയത്ത് വലിയ കട്ടകൾ പതിവായി കാണുന്നത് എന്നിവയും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ഗർഭധാരണത്തിന് ശ്രമിച്ചിട്ടും ഒരു വർഷത്തിലധികമായി ഫലം ലഭിക്കാത്തവർ, PCOS ലക്ഷണങ്ങൾ (അമിതരോമവളർച്ച, ശരീരഭാരവർദ്ധന, മുഖക്കുരു) ഉള്ളവർ എന്നിവരും സമഗ്ര പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയരാകണം.
ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ആയുർവേദ ചികിത്സയ്ക്കൊപ്പം ആധുനിക പരിശോധനകൾ (അൾട്രാസൗണ്ട്, ഹോർമോൺ ടെസ്റ്റുകൾ) നടത്തി അടിസ്ഥാന കാരണം കണ്ടെത്തുന്നത് പ്രധാനമാണ്. ഫൈബ്രോയ്ഡ്, എൻഡോമെട്രിയോസിസ്, തൈറോയ്ഡ് പ്രശ്നങ്ങൾ പോലുള്ള അവസ്ഥകൾ ഒഴിവാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും. ഒരു ആയുർവേദ ഗൈനക്കോളജി വിദഗ്ധയെ സമീപിക്കുന്നത് സമഗ്രമായ വിലയിരുത്തലിനും വ്യക്തിഗത ചികിത്സാ പദ്ധതിക്കും സഹായകമാണ്.